Bağlamada perde ayarı - Türk müziği

'Elektro Gitarlar' forumunda Leadmaster tarafından 19 Mayıs 2004 tarihinde açılan konu

  1. Arkadaşlar aranızda türk müziğine vakıf olanlar var mı?
    Sorularımı madde madde yazmakta fayda görüyorum.
    1- Türk müziğindeki tüm yarım sesler batı müziğindekiler ile örtüşüyor mu?(Yalnızca tam sesleri ve yrım seslik bemolleri kastediyorum?)
    2- La'da olduğumuzu düşünelim, sib için 5 koma aldığımızda tam tamına batı müziğindeki sib ile oturmuyor. Bilgisi olan?
    3- Bağlamada perde ayarladığımızı düşünelim. Bu durumda La notasında olduğumuzu düşünürsek(Öreğin sol telindeki la=>Saz do akortlu olsa da la kabul edildiğini unutmayalım)sib için 3, sib2 için 5 koma alıyoruz. Bu durumda si'ye 4 koma kalıyor. Peki bağlamada komaları düşünürken perde üzerinde eşit aralıklar mı kabul edeceğiz.
    4- 1 Oktav içerisi sanat müziğinde 53 koma kabul ediliyor. Bağlamamızın perdelerini bu sisteme göre ayarlarsak dediğim gibi bazı sesler batı müziğindeki ile oturmuyor.
    5- NOT: www.turkuler.com muydu neydi, öradaki perde ayarlarındaki tüm komalı sesler hatalı.
    6- Çöğür bağlamanın alt telini ele alarak tüm sesleri komaları ve yerleştiriliş oranlarıyla verebilecek varsa sevinirim. Özellikle komalar önemli! Şu ana kadar çok bağlama ustası gezdim ama bilimsel açıklamasını bilen yok. Bu arada Tüm yarım sesleri batı müziği formülüyle yerleştirip komaları yaklaşık ayarlamak bulabildiğim en iyi yöntem.
    Komaları bilimsel olarak erişebildiğim yöntemle yerleştirirsem daha önce de dediğim gibi batı müziğiyle birebir örtüşmüyor. Kafamı en çok karıştıran da bu oldu.

    Konu biraz derin ama yardım edebilecek arkadaşlar varsa ve olayı açık olarak ifade ederlerde sevinirim.
    Bu arada saz yapımı konusunda eğitimi olanlar varsa, bu konuda kaynağa ihtiyacım var.
    Önerilerinizi bekliyorum.

    -Bir Leadmaster ama Türk müziği zede!!!-
     
  2. SELAM
    öncelikle türk müzigide ikiye ayrılıyor.halk m. sanat m. seklinde.ikisinde durum farklı.
    halk müzigini veya baglamayı ele alalım:
    bütün yarım sesleri 0 veya 4.5 koma.yani piano gitar gibi enstrumanlardaki bütün sesler tam olarak mevcut.diger perdeler ise si b2 ,mi b2, la b2 fa diyez 3 do diyez 3 perdeleriki bunlarda söyle.örnegin si b2 perdesi demek si den bemol siye dogru 2 koma daha pes anlamında.do diyez 3 ise do dan do diyez e dogru 3 koma daha tiz anlamında.peki diyeceksin 2 koma + 3 koma 4.5 e degil 5 e denk geliyor niye.cevap:eek:da yuvarlama.gerçi bu birazda kafaya göre yapılıyor.yani kulaga göre.hatta yöresine göre degisiklik arzediyor.bazı yöreler si b2 kullanırken bazıları perdeyi biraz daha kaydırıp si b1 yapabiliyor.ama genelde yazdıgım sekilyle.
    sanat müziginde ise 4.5 koma diye birsey yok aslında.bu durum onu batı enstrumanlarıyla uyumsuz hale getiriyor.genede yarım sesleri 4.5 koma kabul edip çalan şok insan var.

    diğer perdelere gelince biliyorsun 53 koma var bir oktav içerisinde.iste bu perdelerin birçogu parçanın makamına göre kullanılabiliyor.ama genelde kullanılan 0.4.5.8 .tabi birçok parçada diğer komalarda kaydırma usuluyse saglanabiliyor.örnegin ussak makamında donanımda si 1 koma bemol kullanılırken tizden gelinirken bu 4-5 komaya kadar kaydırılabiliyor.

    bilmeyenler için koma:türk müziginde(gerçi sadece türk müziğinde yok ama bizimkiler herseyi kendine mal ediyor) bir tam aralıgın 9 esit parçaya bölünmesiyle olusan aralıklara koma deniyor.burda bilinmesi gereken sey her ses 9 a bölünüpte bütün sesler türk müziginde kullanılmıyor.
     
  3. Kaynak önerisi :

    Müzikte Ses Sistemleri - Ayhan Zeren

    Bilimsel ve araştırmacı süper bir kitap, bulup okumanızı tavsiye ederim
     
  4. roni, dostum, ben şöyle bi çözüm buldum, yorumunu bekliyorum
    Türk sanat müziğinde la-sib arası 5, sib-si arası 4 koma alınıyor.
    Sib'den si'ye doğru 2 koma gidilerek sib2 bulunuyorm
    ben de bağlamada dediğin gibi tüm yarım sesleri batı müziğine göre ayarlayıp, sib2 yi aralığı 5'e bölüp iki koma gerisindekini almak yoluyla elde ettim. orta teldeki sib2, alt telde fa#3 olduğuna göre bence en doğrusu arayı 5'ê bölmek.
    Saygılar.
    Tını bayağı bir hoş geliyor kulağa. Dışarıda, özellikle tünelde satılan saçma sapan düzeni olan sazların hepsinde iyi bir sonuç elde ettin. Batı iyi Türk müziğiniğn arasını ancak böyle bulabildim.
    Bi de la-si aralığını 9'a bölüp 3 ve 4.5 koması kullanılabilir, ama o zaman sib2, si'ye çok yakın oluyo. Sana göre hangi yöntem doğru? Sen hangi yöntemi kullanmayı tercih ediyorsun?
    Bence bu 5 komaya bölme olayı en iyisi, çünkü o zaman komalarda bile üsteki iki teldeki aynı sesi birlikte tıntattığınızda aynı ses çıkıyor, ve istediğiniz yerde akor basabiliyorsunuz. Ben, Mi
     
  5. Orta teldeki sib2, alt telde fa#3'ü verdiğine göre 5' e bölünmeli sonucuna vardım.
    Birde bu ölçüler gerçek hayattaki gibi, yani bire bir mi' ben öyle alıyorum çünkü.

    Fikri olup birşeyler eklemek isteyen olursa memnun olurum.
    Saygılar.
     
  6. sevgili leadmaster anlamadıgım birsey var baglamadan bahsediyorsun .tsm parçalarını için perde ayarının nasıl olması gerektigini soruyorsun.eger baglamada tsm parçaları çalacaksan bir kere fazladan perdeler takman gerekir.onun dısında ayarlarını söyleyecegim sekilde yapman lazım ve o baglamayla artık halk müzigi ve batı müzigi parçalarını saglıklı çalamazsın.ve baglama yı bir nevi tanbura dönüstürmüs olursun.
    yok böyle bir amacım yok diyorsan neden baglamada tsm için özel perde sistemi ayarlıyorsun.yani eger bütün parçaları baglamada çalmak istiyorum diyorsan tsm de bazı makamları tam anlamıyla veremezsin.o yüzden yapmak istedigini tam olarak anlat ona göre bir çözüm bulalım.çünkü ben ve arkadaşlarım bu konuya epey bir kafa yorduk(bu arada ben çalgı yapım bölümündeyim ve her tür teknik bilgi saglayabilirim bu konularda)
     
  7. Neşet Ertaşın sazında bir yarım aralık 4 e bölünüyor 2. aralık bemol 2 yi veriyor .. Tambur düzeni yani...

    Belki yardımı olur..
     
  8. neset ertasın sazında her yarım aralık 4 e bölünmüyor.o bozlak düzeninin perde sistemi sayılır.örnegin si -do ve mifa arası hariç kalan aralıkları biraz keyfi bir sekilde belli parçalara bölünüyor.
     

Bu Sayfayı Paylaş