Makale/Tutorial Gunumuzde Lamba Uretimi

Çok güzel başlık oldu gerçekten, tebrikler. Şu farklı lambaların karakterleri mevzusunu biraz hafife alırdım, yok olay ciddiymiş gerçekten.
Peki aynı amplifikatör üzerine farklı lambaların "switch" edilebileceği bir tasarım yapılabilir mi? Ya da zaten var mı böyle bir şey?
 
Çok güzel başlık oldu gerçekten, tebrikler. Şu farklı lambaların karakterleri mevzusunu biraz hafife alırdım, yok olay ciddiymiş gerçekten.
Peki aynı amplifikatör üzerine farklı lambaların "switch" edilebileceği bir tasarım yapılabilir mi? Ya da zaten var mı böyle bir şey?
Güç lambalarında; ya ENGL ya da Mesa'nın bazı modellerinde güç düşürme amacı da dahil olmak üzere EL84 - 6L6 seçeneği var diye hatırlıyorum. Bazılarında da 6L6-EL34 switchi var. Ama pre kısmında böyle bir durum yok.
 
Oncelikle estagfurullah abiler. @hackeiommi dedigin dogru zaten abi, ampli seklinde boyle birsey yok. Lambalari kiyaslarken sokup takmak biryerden sonra zahmetli olmaya basliyor ayrica artarda hizlica deneyemedigin icin tam olarak farki algilamakta zor oluyor. Hatta bazen kulakla degil, tuse hissiyati ile farki algiliyorsun. Bu sebeple boyle birsey yapsak cit cit degistirsek lambalari diye dusunuyordum, bakarken bunu gormustum, @antbalci sorunca aklima geldi, astim videoyu. Yani amplifierparts isimli sitenin lambalari test etmek icin yaptigi birsey aslinda okadar.
 
Son düzenleme:
Bugün nihayet bu arkadaşları kısaca kıyaslama ve test etmek için vakit bulabildim. Herbirini Peavey Micro Head' in V1 pozisyonunda ardarda denedim. Çok fazla vaktim olmadığından yalnızca high gain bir sound ile riff çalmak sureti ile test ettim. Yani heavy metal çalan arkadaşlara bilhassa fikir verecektir diye düşünüyorum.


Electro Harmonix 12ax7eh : Bu listedeki en gürültüsüz lamba, fakat bassları farkedilir ölçüde zayıf, palm mute yaptığınızda pek tat vermiyor. Biraz mikrofonik fakat kesinlikle sorun çıkaracak seviyede değil.

Ruby 12ax7a-c5 :
Diğer lambalardan gürültü değil fakat kesinlikle mikrofonik. Deneyenler bilirler eğer V1 pozisyonundaki lambanız mikrofonik ise diğer lambalarınızı hatta, ampli şasesini dahi mikrofonik yapabilir. Bu lambanın yaptığı tam olarak bu. Fakat soundu biraz dağınıkta olsa hiçte fena değil, bas-tiz dengeli, midleri biraz fazla sanki.

TAD 12ax7a-c :
Tipi aynı Ruby, zaten ikisi de Çan Çin Çon, fakat şaşırtıcı bir biçimde pinleri daha kalın ve daha düzgün, herhalde nesil farkı var, zira aynı fabrikadan çıkan lambalar. Bu lamba Ruby gibi mikrofonik değil, öyle görünüyorki TAD daha iyi lamba seçmekte. Sound olarak Ruby ile hemen hemen aynı, gayet güzel.

JJ ecc83s : Gürültülü değil, mikrofoni sorunu yok. Daha önce kötü olduğunu söyleyerek haksızlık etmişim, çok başarılı bir lamba, basları çok sıkı, palm mute yaptığınızda tokmak gibi vuruyor. Heavy metal çalıyorsanız ilk tercihlerinizden biri kesinlikle bu lamba olmalı.

Sovtek 12ax7lps : Sound olarak en beğendiğim lamba bu diyebilirim. Harmonik içeriği çok yüksek bir sound sunuyor, pinch harmonik yaptığınızda çığlık atıyor gitar. Ayrıca mikrofoniklik sorunu yok ve gürültü durumu da hiç fena değil.

Sonuç olarak ben ilk sıraya Sovtek' i koydum, hatta jj' de yanında. Son sıraya ise mikrofoni sorunu yüzünden Ruby' i koydum. Elektro Harmonix ise eğer bass yönü zayıf bir ekipmana sahip heavy metal gitaristi iseniz, uzak durmanız gereken diğer bir lamba. Tabi bunlar sadece fikir vermek adına söylenmiş subjektif bilgiler, ama yine de faydalı olur diye düşünüyorum, zira ülkede uygun fiyatlara kolayca lambalara ulaşıp denemek pek mümkün değil. Dolayısıyla nokta atışı yapmak ciddi bir gereklilik. Umarım faydalı olur.
 
Bir ara aslında JJ'in ECC83S ile ECC803S'ini de karşılaştır derim. Büyük ihtimalle ECC803S'i daha parlakça, daha midli , daha az basslı ve drive seviyesini bir %20 kadar daha yüksek bulacaksın. Benim gözümde ECC83S çok tizli, ECC803S ise çok koyu, midleri ve gaini düşük amfilere iyi geliyor. İkisinin de fiyatlarını çok adil, bütçe dostu, standartlarını ise gayet yerinde bulmaktayım.

Fakat sen bu yazıyı yazana dek ben TAD'u özgün üretimleri olan iyi bir halt sanırdım. Sadece iyi bir seçici çıkması şaşırttı beni. Fiyatları da öyle ucuz değil, değerini değmezini bilemem belki. Lakin Ruby preampları zaten sevmezdim,TAD da neredeyse Ruby seviyesine geriledi ve önyargı etiketini yedi gözümde.
 
Bir ara aslında JJ'in ECC83S ile ECC803S'ini de karşılaştır derim. Büyük ihtimalle ECC803S'i daha parlakça, daha midli , daha az basslı ve drive seviyesini bir %20 kadar daha yüksek bulacaksın. Benim gözümde ECC83S çok tizli, ECC803S ise çok koyu, midleri ve gaini düşük amfilere iyi geliyor. İkisinin de fiyatlarını çok adil, bütçe dostu, standartlarını ise gayet yerinde bulmaktayım.

Fakat sen bu yazıyı yazana dek ben TAD'u özgün üretimleri olan iyi bir halt sanırdım. Sadece iyi bir seçici çıkması şaşırttı beni. Fiyatları da öyle ucuz değil, değerini değmezini bilemem belki. Lakin Ruby preampları zaten sevmezdim,TAD da neredeyse Ruby seviyesine geriledi ve önyargı etiketini yedi gözümde.
ECC803s kullandım daha önce fakat karşılaştırma fırsatı bulamadığımdan yorum yapamıyorum. Yalnız daha pahalı olduğunu biliyorum. Olayın aslı şu şekilde abi;
Telefunken test cihazları için bir lamba üretiyor. Bu lambanın diğerlerinden şunlar gibi, birçok farkı var;
1- Frame grid denilen ızgara yapısına sahip olması
Normalde lamba ızgaraları iki pin etrafına sarılmış tellerden oluşuyor, bu pinler sabit olmadığı için ızgara hem yüksek toleranslı oluyor, hem de yeterince ince ve sık tel kullanamıyorsun. Normal ızgaralar 100u kalınlığında tel ile sarılırken, frame grid 10u tel ile çok daha sık ve sıkı sarılıyor. Bu şunları sağlıyor;
-Lamba matchleme ihtiyacın olmuyor, çünkü toleransın yeterince düşük, üretilen tüm lambalarda akım aşağı yukarı aynı.
-Bu ızgara üzerinde teller çok gergin ve düzgün olduğundan katota çok yakın konumlayabiliyorsun, dolayısı ile kazanç maksimum seviyedeç oluyor.
-Elektrotlar arası kapasitans düşük
-Teller çok ince sarıldığından ızgara elektrostatik alanı kesmiyor bu sayede iletkenlik diğer lambalara oranla daha yüksek(kağıt üstünde hepsi aynı da) ki bu çok önemli. 12AX7 ile 12AU7 kıyaslanırsa çok iyi anlaşılır.
12AU7: Kazanç: 20, anot direnci: 7,7 kohm
12AX7: Kazanç: 100, anot direnci:62,5 kohm
Neden böyle çünkü ızgara katota yaklaştıkça kazanç artar fakat anot direnci de artar yani iletkenlik düşmüş olur.
2- %15 altında anot akımı toleransı
Yani tüm üretilen lamblar balanslı ve eşlenik oluyor.
3- 10.000 saat çalışma garantisi
Diğer lambaların çalışma ömrü 5000 saati ancak bulurken, Telefunken bu lamba da 10.000 saatin garantisini veriyor. Sebebi çok tabakalı özel bir katoda sahip olması. Normalde katotllar nikel veya nikel alaşımlarının yüzeylerine baryum oksit ve strontiyum oksit karışımı kaplanarak yapılır. Telefunken bu lambada farklı bir kaplama yapmış ve hala sır.
4- Katotun istenildiği kadar stand by da kullanılabilmesi
Bunu daha önce konuşmuştuk, lambalar stand by da uzun süre tutulursa katot kaplaması zarar görüyor. Bu lambada o olay yok.
5- Düşük mikrofoniklik
Bu her lamba üreticisinin hala söylediği şey fakat rakamlarla mikrofoni seviyesini veren tek firma ve Telefunken' in bu lambası, frame grid sayesinde ciddi ciddi düşük mikrofoniye sahip.

Bunların dışında, ömrü tükendiğindeki akım değerleri de dahil tüm önemli verileri maksimum ve minimum şeklinde paylaşılmış. Tüm firmalar kağıt üzerinde aynı lambayı üretiyor, fakat kağıtta yazanlara en yakın üretilmiş lamba Telefunken ECC803s' dir.

Telefunken bu lambayı yapmış ve ismini ECC803S koymuş. Sebebi bu lamba aslında en kusursuz ECC83' dür. ECC83 ise triyot lambaların limitidir. Teoride bir triyotun kazancı en fazla 100 olabilir, zira ızgarayı daha yakın konumlandıramazsın, mekanik bir limit, elektriksel olarak senin limitini belirler. Fakat pratikte kullandığımız hiçbir ECC83/12AX7 ' nin kazancı 100 değil aslında. Herneyse kodun sonundaki S harfi de Almanca' daki "Spanngitter" yani gergin/çerçeve ızgara lafından geliyor.

Bu lambayı Tesla firması kopyalıyor, aynı ızgara yapısını, aynı "box plate" denen kısa anot tipi kullanıyor ve ismini E83CC koyuyor. JJ ise Tesla' nın makinalarını satın alan Jon Jargo diye bir adam tarafından kuruluyor ve ilk zamanlar baya sahte Tesla yapıyorlar. Ama ne frame grid var ne birşey. Yani demem o ki asıl ECC803, JJ' nin kopyasını kopyaladığı ve ismini ECC83S koyduğu lambadır. Sonundaki S ise çoğu kişinin bildiği gibi Slovakya değil de Telefunken' den çalıntıdır. Zira en kusursuz üretilmiş sayısı çok fazla olmayan bir lamba Telefunken ECC803S, NOS bulmakta çok zor, çünkü ozaman da pahılıymış bu sebeple çok satılmamış ve üretilmemiş ama bulsanız bile 1000-1500 eurolardan aşağı bulmak mümkün değil. Sahtesi de çok.
 
TAD iyi seçim yapıyor şimdi hakkını yemeyelim, Ruby gibi rezalet değil. Fakat dün farkettim TAD 12AX7wa aslında Sovtek, TAD ECC83 ise JJ. Artık lambaya bakınca anlıyorum fabrikasını :D Yani TAD ve Groove Tubes aynı kafada firmalar, heryerden toplayıp test edip satıyorlar.
 
Bugün hayatını ses elektroniğine adamış çok muhterem bir zat ile tanıştım, bay Ippendorf ile keyifli bir sohbet sonrasında kolleksiyonuma, telefunken, rca, the fisher ve valvo ecc83' ler katıldı. Kolleksiyon büyüyor @hackeiommi bunlar Türkiye' ye gelince denenecek :)
 
Valvo mü? Senin kafanı kırarım bak!! Telefunken, RCA, Fischer falan şansa Türkiye'de çıkıyor ama Valvo?

Sonra gavur illerinde pek çok açıdan imkanlar ve avantajlar daha fazla diyince bağa kızıyürler :D

EKLEME: İki tur da ben deneyem mi arada? :D
 
Son düzenleme:
Valvo mü? Senin kafanı kırarım bak!! Telefunken, RCA, Fischer falan şansa Türkiye'de çıkıyor ama Valvo?

Sonra gavur illerinde pek çok açıdan imkanlar ve avantajlar daha fazla diyince bağa kızıyürler :D
Valvo bildiğim kadarıyla Hamburg' da üretiliyordu, dolayısıyla çok da zor değil buralarda bulmak :p Yarın Amerikan Tung-sol ve Standard Brand gelecek, yalnız şu Tesla E83CC yi hala bulabilmiş değilim. Bakalım çok acaip bir kolleksiyon olacak gibi, fakat takıp çalmaya kıyamıyorum, en sonunda vitrine koyup izleyeceğim o olacak :D
 
Geçen aylarda ebay'den bir çift mullard reissue ve tung sol 12ax7 lamba aldım. ART Pro Mpa II preamp ve z3300a/nt5/c214 mikrofonlarla çeşitli denemeler yaptım. Daha önceden de Sovtek LPS ve Telefunken NOS 2.0 lambaları vtb1 preamp ile kullanmıştım. Bu işler biraz zevk meselesi tabi ama benim tercih sıralamam Mullard > Tung-sol > Telefunken > Sovtek şeklinde olacak. Gelelim karakterlere:
Tung sol ; soundu çok temiz bir lamba nerdeyse preamp'ınız transistörlü gibi gürültüsüz oluveriyor, tizleri hafif parlak, mid ve basslar flat, parlak-açık-clean karakter sevenler hiç düşünmeden tercih edebilir.
Mullard: Aynı tung sol gibi bu da oldukça gürültüsüz bir lamba, karakteri ılık-yumuşak bir doku katıyor özellikle enstruman kayıtlarına. Tizleri tung sol'dan farklı olarak parlak değil daha sakin, low mid - bass bölgesinde hissedilir bir gövde artışı veriyor, benim gibi tok ve dingin tonlar sevenlere şiddetle tavsiye edrim.
Telefunken: Çok hafif bir hısss mevcut, ton olarak tizleri sakin ama midrange bölgede hissedilir bir karakter koyuyor. bass ve tizler dengeli ancak midler bana ön planda geldi, gövdeli ve analog tonlar sevenler için iyi bir seçim.
Sovtek LPS: Karakter olarak Telefunken'i andırıyor ancak biraz daha karanlık bir soundu var, hısss gürültüsü bunda da biraz mevcut. rock-metal gibi sert müzik yapanlar, kirli gitar tonları sevenler için iyi bir seçim.
 
Üst